1398/02/31 11:34 ق ظ
کد خبر : 432114
بررسی راه هاي ايجاد انگيزه در کلاس درس
شما و اقتصاد: مقدمه - انگيزش به خصوصيات رفتاري نظير علاقه هشياري، توجه، تمركز و پشتكار اطلاق مي‌شود. اين جنبه‌هاي انگيزشي جنبه‌هايي هستند كه معلم مستقيماً در كلاس با آنها سروكار دارد. انگیزه تاثیر مستقیمی روی تلاش برای رسیدن به اهداف مشخص دارد. در واقع انگیزه اهداف مشخصی را ترسیم می‌کند که افراد برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند. بنابراین انگیزه روی انتخاب‌هایی که دانش آموزان می‌کنند تاثیر می‌گذارد. به عنوان مثلا، انگیزه است که تعیین می‌کند دانش‌ آموز در کلاس هنر ثبت‌نام کند یا فیزیک، بعد از مدرسه مستقیم به خانه برگردد تا تکالیف فردایش را انجام دهد یا در برنامه‌های فوق‌برنامه‌ی مدرسه شرکت می‌کند. انگیزه فرآیندهای شناختی را بهبود می‌دهد. شاید عجیب به نظر برسد، اما انگیزه واقعا روی نوع اطلاعات و نحوه‌ی پردازش آنها اثر می‌گذارد، چرا که دانش‌ آموزانِ با انگیزه با احتمال بیشتری به درس توجه نشان‌ می‌دهند و سعی می‌کنند درس را بفهمند. در عوض دانش آموزان بی انگیزه فقط به شکلی مصنوعی سعی می‌کنند فرآیند یادگیری را پشت سر بگذارنند. می‌کند.
راه هاي ايجاد انگيزه در کلاس درس
ادبیات نظری :
يک شروع خوب ،روان و موفقيت آميز تاثير مثبت ودر مقابل يک شروع ملال آور ، نامفهوم و خسته کننده ،تاثير منفي بدنبال دارد .معلم ماهر ميداند که مسئله شروع درس به کلمات مقدماتي و اوليه قصه گو شباهت دارد که توجه و علاقه خواننده بايد در آغاز داستان برانگيخته شود . داستان گوي ماهر و مسلط مي داند که چگونه توجه خواننده را در چند جمله اول جلب نمايد. 
در اين پژوهش  راه هاي ايجاد انگيزه منسوخ و مفيد معرفي مي شود.
روش هاي منسوخ :
خوب امروز چه درسي داريم ، يکي از روي درس بخواند ، يک نفر بيايد و گزارش بدهد ، امروز مي خواهيم درباره ي انرژي صحبت کنيم ، دفاتر تمرين را باز کنيد و تمرين هاي صفحه 60 را حل کنيد ، معلم به محتواي درس دقايقي خيره شودو سپس روخواني کند ، حضور وغياب مي کند و دقايق اوليه را به بررسي علت غيبت ها مي پردازد ، برگ هاي امتحاني تصحيح شده را مي دهد ، به مراجعات والدين مي پردازد ، و......
براي ايجاد انگيزه به طور صحيح و مثبت قبل از هر چيز خود معلم بايد آماده سازي دانش آموزان را قبول داشته باشد ودر جهت تکميل سازي اين روند تلاش کند .او نبايد تمام توجه را به تدريس اصلي معطوف سازد بلکه بايد با آماده سازي بچه روند رو به رشد تريس را بهبود بخشد .
روش هاي مفيد ايجاد انگيزه عبارتند از :
روش پرسش و پاسخ ، ايفاي نقش ، قصه خواني ، طرح سؤال ، شعر خواني ، تصوير خواني ، نمايشي ، کتابخواني ، بازي و مسابقه ، شنيداري ، الگوها ،روش ها وفنون تدريس ، دعوت از ديگران 
انگيزه به دو نوع دروني و بيروني قابل تقسيم است.
از انگيزه بيروني مي‌توان به تقويت‌كننده‌هايي چون پول، تائيد، محبت، احترام، نمره ، واز تقويت‌كننده‌هاي دروني مي‌توان به رضايت خاطر و احساس خوب از يادگيري اشاره كرد.
آنچه كه بيشتر موجب رفتار خود‌جوش مي‌شود، انگيزه دروني است. هدف عمده فعاليت‌هاي پرورشي معلم يا مربي اين است كه دانش‌آموز به تدريج از انگيزه‌هاي بيروني به سمت انگيزه‌هاي دروني هدايت شود.
تفاوت اساسي افراد داراي انگيزه دروني با افراد داراي انگيزه بيروني اين است كه افراد با انگيزه دروني احساس كفايت بيشتري در خود دارند و كمتر به ديگران اجازه مي‌دهند كه محرك رفتارشان شوند. اين گروه از دانش‌آموزان، خود تعيين كننده رفتارها هستند و به خاطر كفايتي كه در خود احساس مي‌كنند، باور دارند كه مي‌توانند با رفتارشان بر محيط خود تأثير بگذارند.
اين گروه از دانش آموزان با انگيزه درون‌گرا، تصورشان اين است كه موفقيت و عدم موفقيت در تحصيل به خاطر نحوه رفتار صحيح يا غلط خودشان است. 
اما برخلاف آنها، دانش‌آموزان باانگيزه برون‌گرا، احساس بي‌كفايتي يا كفايت كم داشته و همواره تصور مي‌كنند كه موفقيت آنها تحت تأثير عوامل محيطي نظير:
در حقيقت گام اول در برخورد با اين افراد چشاندن طعم موفقيت به آنها و درهم شكستن تصور منفي آنها در مورد دستيابي به موفقيت است. در اين صورت است كه «موفقيت»، «موفقيت» مي‌آورد.
از آنجايي كه انسان آمادگي دارد تا فعاليت‌ها و تصوراتش را تعميم دهد، موفقيت در يك درس منجر به موفقيت در دروس ديگر مي‌شود و اين موضوع در مورد دروس اصلي هر رشته مهم‌تر است.
درواقع، ضعف درسي در اين دروس منجر به بي‌علاقگي به تحصيل و گاهي حتي ترك تحصيل مي‌شود و البته عكس آن هم صادق است. به همين علت به معلمان دروس اصلي هر رشته توصيه مي‌شود، شرايط آموزشي و امتحاني را مطلوب نمايند و با ارزشيابي‌هاي مناسب فضاي كلاس را لذت‌بخش كنند.
راهكارهاي افزايش انگيزه دانش‌آموزان:
1 - سعي كنيم اولويت تجربه‌هاي دانش‌آموزان براي آنها جالب باشد، احساس موفقيت اوليه اعتماد به نفس آنها را افزايش مي‌دهد. اين موضوع در مسابقات ورزشي نيز مشهود است.
2 - براي موفقيت دانش‌آموزان پاداش در نظر بگيريم. منتظر نباشيم تا افت تحصيلي اتفاق افتد و سپس موفقيت را تحسين كنيم.
3 - با احترام گذاشتن به تفاوت‌هاي فردي دانش‌آموزان، هرگز آنها را با يكديگر مقايسه نكنيم.
4 - دانش‌آموزان را در كلاس كمتر درگير مسائل عاطفي منفي نمائيم و نسبت به حساسيت‌هاي عاطفي آنان آشنا و در كاهش آن كوشا باشيم. سخت‌گيري و انضباط شديد، تبعيض، بيان قضاوت‌هاي منفي و خبرهاي ناخوشايند از جمله عواملي است كه موجب درگيري ذهني و كاهش علاقه به يادگيري مي‌شود.
5 - بلافاصله پس از آزمون يا پرسش كلاسي، دانش‌آموزان را از نتيجه كار آگاه كنيد. 
6 - براي اينكه دانش‌آموز بداند، در طول تدريس به‌دنبال آموختن به چيزي باشد، بيان اهداف آموزشي مورد انتظار از او را در ابتداي درس فراموش نكنيم.
7 - چگونگي يادگيري و نحوه انجام كار براي دانش‌آموز مشخص شود.
8 - به‌منظور افزايش حس كفايت در دانش‌آموز از او بخواهيم مطالب ياد گرفته شده را به دوستان يا كلاس آموزش دهد.
9 - در مورد مشكلات درسي دانش‌آموز و ريشه‌يابي آن، با او تبادل نظر و گفت‌وگو كنيم.
10 - تشويق كلامي در كلاس، به صورت انفرادي بسيار حائز اهميت است.
11 - مطالب درسي را به ترتيب از ساده به دشوار مطرح كنيم.
12 - از بروز رقابت ناسالم در بين دانش‌آموزان پيشگيري شود.
13 - در فرآيند آموزش متكلم وحده نباشيم و يادگيرندگان را در يادگيري مشاركت دهيم.
14 - علاقه به دانش‌آموزان و تعلق خاطر و اهميت دادن به يكايك آنها، سطح انگيزه‌ها را افزايش مي‌دهد.
15 - آموزش را با «تهديد» پيش نبريم.
16 - براي دانش‌آموزان با انگيزه، خوراك علمي كافي داشته باشيم.
17 - با محول كردن مسئوليت به دانش‌آموزان كم توجه، آنان را به رفتارهاي مثبت هدايت و علل كم‌توجهي در آنها را بررسي كنيد.
18 - شيوه‌هاي تدريس را از سنتي به شيوه‌هاي روز تغيير داده و با استفاده از تكنولوژي آموزشي، حواس پنجگانه دانش‌آموزان را به كار گيريم.
19 - ميان درس كلاس و مسائل زندگي كه به وسيله همان درس قابل حل است، ارتباط برقرار كنيم.
20 - تدريس را با طرح مطالب و پرسش‌هاي جالب توجه آغاز كرده و با تحريك حس كنجكاوي، دانش‌آموزان را برانگيخته‌تر سازيم.
21 - به وضعيت جسماني دانش‌آموزان توجه كرده و علل جسمي بي‌توجهي و كاهش انگيزه آنان را بيابيم.
22 - محيط كلاس را با طراحي زيبا و مناسب، جذاب سازيم تا مانع بروز كسالت روحي شويم. 
23 - با فرهنگ و تاريخچه زندگي افراد مدرسه يا محله‌اي كه در آن تدريس مي‌كنيم، آشنا شده و در طول تدريس از مثال‌هاي آشنا استفاده كنيم. 
24 - به منظور اطلاع از نتيجه فعاليت درسي دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به موقع و مناسب، تكاليف آنان را بلافاصله در جلسه بعدي ملاحظه و با رفع اشكالات، جنبه‌هاي مثبت را تشويق كنيد.
25 - در گرفتن آزمون و امتحان به قول خود عمل كنيم.
26 - زمان يادگيري بايد در حد توان دانش‌آموز باشد. براي تجديد قوا و انگيزه در ميان كلاس از وقت تفريح و استراحت غافل نشويم.
27 - دانش‌آموز را از ميزان پيشرفت خود آگاه سازيم تا بداند براي رسيدن به هدف چه گام‌هاي ديگري بردارد.
28 - به لحاظ اخلاقي و ايجاد انگيزه، هميشه خوش‌اخلاق و خوش‌رو باشيم.
29 - به منظور افزايش حس كفايت و مشاركت در ارائه دروس از نظرات دانش‌آموزان استفاده كنيم.
30 - مطمئن باشيم كه توجه دانش‌آموزان براي شروع تدريس آماده است.
31 - تمام مطالب دشوار را يكجا و در يك جلسه آموزش ندهيم.
32 - به خاطر داشته باشيم، توجه افراطي به دانش‌آموزان (قوي يا ضعيف) موجب متشنج شدن فضاي كلاس مي‌شود. 
33 - دانش‌آموزان را به گروه‌هاي «خوب»، «بد» و «ضعيف» تقسيم‌بندي نكنيم.
34 - از ورود به موضوعات حاشيه‌اي كه منجر به انحراف توجه كلاس مي‌شود، بپرهيزيم. 
35 - با ايجاد جلسات بحث و تحليل به دانش آموزان فرصت تفكر و اظهار نظر بدهيم.
36 - هرگز دانش‌آموزان را مجبور به انجام فعاليت‌هاي تحقيركننده نظير «جريمه» نكنيم.
37 - به افراد درون‌گرا، كمرو، مضطرب كه تمايلي به ابراز وجود ندارند، توجه كرده و با تقويت رفتارهاي مثبت، آنها را به مشاركت در بحث‌هاي كلاسي و كارهاي گروهي تشويق كنيم.
38 - در روش‌هاي تدريس، كنفرانس و سمينار را مد نظر قرار دهيم.
39 - تأكيد بر نمره، اضطراب دانش‌آموزان را افزايش مي‌دهد و مانع از توجه كامل به موضوع درس مي‌شود. اين دانش‌آموزان با وجود تلاش زياد از نمرات پاييني برخوردارند و به تدريج رابطه ميان تلاش و نتيجه را ناديده مي گيرند كه در نهايت منجر به از دست رفتن انگيزه خواهد شد.
40 - گاهي از تجربه‌هاي دوران تحصيل و شكست‌ها و موفقيت‌هاي خود براي دانش‌آموزان صحبت كنيد
 
ایجاد چالش :
۱. از دانش‌آموزان بخواهید درباره‌ی موضوع درس تحقیق کنند
وقتی از دانش‌آموزان می‌خواهید که روی یک موضوع به صورت گروهی یا انفرادی کار کنند،‌ دیدن انگیزه و شور و اشتیاق آنها قابل وصف نیست. کار کردن گروهی دانش‌آموزان بر روی یک موضوع مشخص، موجب افزایش انگیزه‌ی یادگیری در بین دیگر شاگردان کلاس هم می‌شود. 
۲. دانش‌آموزان را به انجام کار گروهی تشویق کنید
کار گروهی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا یکدیگر را بهتر بشناسند و موضوعات را از زاویه‌ی دیگری ببینند. کار گروهی موجب می‌شود دانش‌آموزان انگیزه‌ی بیشتری برای رسیدن به موفقیت داشته باشند. همچنین می‌توانید با استفاده از روش‌های مختلف بین گروه‌ها رقابت سالم ایجاد کنید. مثلا سؤال و یا موضوعی را بر روی تخته بنویسید و از یک گروه بخواهید پاسخ آن را پیدا کنند. 
۳. تکالیف بیشتری به دانش‌آموزان بدهید
دادن تکالیف و پروژه‌های بیشتر به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا سطح علمی خود را افزایش دهند. 
۴. گزینه‌های بیشتری را در اختیار دانش‌آموزان قرار دهید
چند موضوع را برای تحقیق پیشنهاد کنید و اجازه دهید دانش‌آموزان بر اساس علائق شخصی و گروهی خود یکی را انتخاب کنند.
۵. تشویق کنید
اگر به دنبال راهی برای ترغیب دانش‌آموزان به یادگیری بیشتر هستید، بهتر است نسبت به انجام تکالیف و فعالیت‌های کلاسی آنها بازخورد مناسب و شایسته‌ای نشان دهید. گاهی نوشتن یک جمله در انتهای تکالیف درسی، نمره دادن و یا حتی یک کلام محبت‌آمیز می‌تواند انگیزه‌ی دانش‌آموز را برای یادگیری بیشتر کند. اگر فرصت دارید می‌توانید برای هر دانش‌آموز نموداری طراحی کنید که روند موفقیتش را نشان دهد. این توجه‌ی ویژه به رشد تحصیلی هر یک از دانش‌آموزان، به آنها نشان می‌دهد که شما چقدر به موفقیت آنها اهمیت می‌دهید.
۶. انتظاراتی را که از دانش‌آموزان دارید، صریح و شفاف بیان کنید
سرفصل‌ها، خطوط قرمز و اصول کاری خود را برای دانش‌آموزان شفاف بیان کنید. اگر آنها هیچ تصوری در مورد دیدگاه‌ها و اصول و قوانین شما نداشته باشند و ندانند شما چه توقعی از شاگردان کلاس خود دارید، دچار سردرگمی می‌شوند و انتظارات شما هم برآورده نمی‌شود. 
۷. هر جلسه را فقط به یک موضوع یا کار اختصاص ندهید
در هر جلسه می‌توانید مخلوطی از همه چیز داشته باشید، هم درس‌ دادن و هم انجام تکلیف. با این کار شما یک کلاس کسل کننده، نخواهید داشت و دانش‌آموزان نیز انگیزه‌ی بیشتری برای حضور فعال در کلاس دارند. تمرینی را بر روی تخته یادداشت کنید تا دانش‌آموزان آن را حل کنند و یا فیلم کوتاهی را مربوط به موضوع درس برای شاگردان‌تان نمایش دهید.
نکات کلیدی :
- جوری وانمود کنید که فعالیت‌های کلاسی هیچ زحمتی برای شما ندارد. فرقی نمی‌کند چه کاری انجام می‌دهید، صحبت می‌کنید، درس می‌دهید یا میز خود را تمیز می‌کنید. جوری رفتار نکنید که انگار از این کار اکراه دارید و آن را از روی تمایل انجام نمی‌دهید.
- نسبت به هر رفتاری واکنش فوری نشان ندهید. دانش‌آموزان باید احساس کنند که تدریس برای شما در اولویت قرار دارد و نه استفاده و نشان دادن قدرت معلمی.
- خیلی آهسته صحبت نکنید. ممکن است دانش‌آموزانی که در انتهای کلاس نشسته‌اند صدای شما را واضح نشنوند و درس را متوجه نشوند.
- رابطه‌ی معلم و شاگردی خود را حفظ کنید. سعی نکنید دوست آنها شوید، از بین رفتن رابطه‌ی معلم و شاگردی و مرزهای آن می‌تواند مشکلاتی را برای شما ایجاد کند. سعی کنید یک معلم باقی بمانید، یک معلم خوب با شیوه‌ای متفاوت.
- ممکن است بعضی روزها حال خوبی نداشته باشید، ناراحت یا عصبانی باشید، با این حال سعی کنید دانش‌آموزان متوجه‌ی ناراحتی و گرفتاری شما نشوند. معلم تکیه‌گاه دانش‌آموزان است.
 
مطالعه موردی پژوهشگر:
اغلب تشویق ها در کلاس به صورت پاداش های مادی انجام می گیرد. لذا اثر آن زودگذر بوده و اثر طولانی مدت نخواهد داشت. ما برآن شدیم شکل تشویق ها را تغیییر داده و شیوه ای دیگر را مورد آزمایش قرار دهیم . به همین منطور تصمیم گرفتیم پاداش های معنوی وغیر مادی را جایگزین نماییم و درمواردی که دانش آموزان توفیقات آموزشی ، تربیتی ورفتاری  داشته یا در پیشرفت درسی تلاش مجدانه ای انجام داده اند از این شیوه تشویقی برای ایجاد انگیزه در تداوم رفتار استفاده نماییم.
ابزار انگیزشی :
در این روش جعبه ای فراهم کرده و آیتم های تشویقی مانند : 1- دریافت امضا یادگاری از مدیر مدرسه 
2- معلمت به تو افتخار میکند 3- مبصر کلاس برای یک هفته 4- همیار معلم 5- کنترل تکالیف درسی سایر دانش آموزان ) 6- همیار مربی پرورشی و... در آن قرار دادیم . در هر زمان که دانش آموزی موفقیتی کسب مینمود یکی از طرح های تشویقی را به شکل انتخابی  بر میداشت . در این هنگام اگر راضی بود از آن طرح تشویقی بهرهمند می شد. در غیر اینصورت امتیاز آن برای ماه بعد اعمال میشد .
معیار انتخاب جایزه ، براساس شناخت معلم ازدانش آموز و علاقه مندی آنها به نوع تشویق قرار داشت.
ارزشیابی :
هردانش آموز برحسب نوع ومیزان پیشرفت ، امتیازی کسب مینماید و هر زمان که مجموع امتیازهای ایشان به 50 رسید شایستگی دریافت و بهرمندی از طرح تشویقی را پیدا می نماید.
 
بررسی میزان اثرگذاری طرح : 
بررسی موردی:
مورد اول : دانش آموزی خجالتی که در برقراری ارتباط با دیگران ضعیف بود ، زمانی که مسئول تحویل دفتر حضور و غیاب به دفتر مدرسه و شامل طرح تشویق یک زنگ ورزش اضافی با کلاس دیگر گردید در روحیه و توانایی ارتباطی وی تاثیر چشم گیری ایجاد گردید و میزان ضعف ارتباطی وی کاهش پیدا کرد.
مورد دوم : دانش آموزی خیلی دوست داشت در سر صف و درحضور کل دانش آموزان مورد تشویق قرار گیرد.زمانی که وی صلاحیت تشویقی را پیدا کرد و کارت" معلمت به تو افتخار میکند "  را انتخاب نمود، معلم در سر صف دانش آموز را درآغوش گرفت و در حضور سایر دانش آموزان گفت که ایشان پیشرفت خوبی داشته و من به ایشان افتخار میکنم .
از آن روز به بعد تحول خوبی در رفتار و پیشرفت تحصیلی وی ایجاد گردید.
مورد سوم : دانش آموزی که موفق شد امضای یادگاری از مدیر مدرسه دریافت نماید ، این مورد تشویقی تا مدتها برای وی انگیزه مضاعف در وی ایجاد نموده بود.
مورد چهارم : یکی از دانش آموزان که همیار مربی پرورشی گردیده بود و در فعالیت های هنری و گروه های سرود مشارکت می نمود نیز انگیزه قابل توجهی در مسیر آموزشی و تربیتی وی بوجود آمده بود.
با بررسی موارد فوق این نتیجه به دست آمد که انتخاب موضوعات تشویقی متنوع و موضوعی به جای تشویق های مادی برای دانش آموزان با هدف تقویت رفتار و فعالیت صحیح و ایجاد احساس مسئولیت و بهبود مهارت های ارتباطی اثر گذار تر می باشد.
 
پژوهشگر: صفیه سیف اسبگران
دبستان دختران امام حسن مجتبی (ع )اسلامشهر
اردیبهشت 1398
 
 
منابع : 
- برگرفته از: wikihow study  -  توسط محبوبه ایران پاک
- نقش انگيزش در يادگيري‌- ناهيد محمدي آچاچلويي
- تأثير انگيزش در آموزش و پرورش و کلاس درس، پیشنهاداتی به معلمان- ثريا بهاري اويلق
- اسپادرینگ . چریل ، انگیزش در كلاس درس ، ترجمه : اسماعیل بیابانگرد و محمدرضا نائینیان
- بلوم .س ، ویژگی های آدمی و یادگیری آموزشگاهی ، ترجمه : علی اكبر سیف
 
چاپ خبر چاپ خبر
ارسال به دیگران ارسال به دیگران
نظرات
نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
نظر :